പ്ലാച്ചിമടയിലെ കൊക്കക്കോള വിരുദ്ധ ജനസമരം: ലോക സമര ചരിത്രത്തിലെ ഐതിഹാസിക ഏട്

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ലാഭകരമായ ബിസിനസ്സുകളിൽ ഒന്നായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ബഹുരാഷ്ട്ര കമ്പനിയാണ് കൊക്കകോള കമ്പനി. ഉപഭോക്തൃ സമൂഹത്തിലും ആഗോളവൽക്കരണ കാലഘട്ടത്തിലുമായി നാം നിലകൊള്ളുന്നതിനാൽ, വിവിധ കമ്പനികൾ പുതിയ ഉപഭോക്താക്കളെ ആകർഷിക്കുന്നതിനായി വിവിധ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ തങ്ങളുടെ വിപണന തന്ത്രങ്ങൾ വികസിപ്പിക്കാൻ ശ്രമക്കുന്നു. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ കൊക്കകോള കോർപ്പറേഷൻ ഇന്ത്യയിൽ സ്ഥാപിതമായി. 2000 ആയതോടെ കേരളത്തിൽ പ്ലാച്ചിമടയിലും അതിൽ ഒരു പ്ലാൻ്റ് സ്ഥാപിച്ചു. പ്രാദേശികവും പാരിസ്ഥിതികമായ പ്രശ്നങ്ങൾ ഉയർത്തി കാട്ടി ആദിവാസികൾ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ജനങ്ങൾ സമര മുഖത്തേയ്ക്ക് വന്നു.കൊക്ക കോള കമ്പനിയുടെ വരവും അതുമൂലം ഉണ്ടായി തീർന്ന പരിസ്ഥിതി പ്രത്യാഘാതങ്ങളും വലുതാണ്..

      2002 ഏപ്രിൽ 22-ന് 'കൊക്ക കോള വിരുദ്ധ ജനകീയ സമര സമിതി' എന്ന നാമത്തിൽ പ്ലാന്റിനെതിരെ കൊക്ക കോള വിരുദ്ധ സമരം ആരംഭിച്ചു. ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന് ഉണ്ടാകഅവുന്ന ഗുരുതരമായ അപകടം കാരണം ആദിവാസികൾ ഉൾപ്പെടെ 1500-ലധികം ആളുകൾ പ്ലാന്റ് ഉടൻ അടച്ചുപൂട്ടണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. സി.കെ യുടെ സാന്നിധ്യത്തിലാണ് പ്രതിഷേധം ആരംഭിച്ചത്. ആദിവാസികളുടെ അവകാശങ്ങൾക്കായി ജീവിതം മുഴുവനും ശക്തമായി പോരാടിയ സി. കെ ജാനു കേരളത്തിന്റെ കറുത്ത മുത്ത് എന്നറിയപ്പെടുന്നു. പ്രതിഷേധക്കാർ പ്ലാന്റിന്റെ ഗേറ്റിന് ചുറ്റും ഉപരോധിക്കുകയും പ്ലാന്റിന്റെ ഗേറ്റിന് മുന്നിൽ കുത്തിയിരിപ്പ് സമരം നടത്തുകയും ചെയ്തു. പോലീസ് അവിടേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേരുകയും ഉടൻ തന്നെ നിരവധി പ്രതിഷേധക്കാരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ബാക്കിയുള്ളവരെ പിരിച്ചുവിടുകയും ഒപ്പം പ്ലാന്റിന് പുറത്ത് ഒരു പോലീസ് സേന രൂപീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. തൊട്ടടുത്ത ദിവസം തന്നെ സംഘത്തിലെ നിരവധി അംഗങ്ങളെ കള്ളക്കേസുകൾ ചുമത്തി പോലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തു. പോലീസിന്റെ അതിക്രമത്തിൽ പ്രതിഷേധിച്ച് ഗ്രാമവാസികൾ പന്തംകൊളുത്തി വഴിയിലൂടെ പ്രകടനം നടത്തയുകായുണ്ടായി.ഇതിൻ്റെ ഭാഗമായി നിരവധി സ്ട്രീറ്റ് കോർണർ മീറ്റിംങുകളും  പ്രചാരണങ്ങളും നടന്നു.

 കൊക്കകോള വിരുദ്ധ ജനകീയ സമര സമിതി യുടെ നേതൃത്വത്തിൽ 2002 ജൂൺ 7 ന് പോലീസും പ്ലാന്റ് സുരക്ഷയും അടങ്ങുന്ന സുരക്ഷാ വലയത്തിൽ 500 പേർ അടങ്ങുന്ന റാലി സംഘടിപ്പിച്ചു. പ്രതിഷേധക്കാർ 50 ചാക്ക് ചാണകപ്പൊടി ഭിത്തിയിൽ എറിയുകയും തുടർന്ന് പ്രതിഷേധ പ്രതീകാത്മകമായി വൃത്തിയാക്കുകയും ചെയ്തു. തുടർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിൽ പോലീസുമായുള്ള സംഘർഷം വശളാവാൻ തുടങ്ങി. 2002 ജൂൺ 9-ന് പീപ്പിൾസ് യൂണിയൻ ഫോർ സിവിൽ ലിബർട്ടീസും നാഷണൽ അലയൻസ് ഫോർ പീപ്പിൾസ് മൂവ്‌മെന്റും ചേർന്ന് ഐക്യദാർഢ്യം പ്രഖ്യാപിച്ച് ഒരു റാലിയും പൊതുയോഗവും സംഘടിപ്പിച്ചു. ഇതിന് പ്രതികരണം എന്നോണം ജനങ്ങളുടെ മൈക്രോഫോൺ ഉപയോഗിക്കൽ അനുമതി നിഷേധിച്ചു, തുടർന്ന് ഒരു പോലീസിനെ മർദിക്കുകയും അതിൽ 130-ലധികം പ്രതിഷേധക്കാരെ അറസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ചെയ്തു.

 2002 ഓഗസ്റ്റ് 4-ന്, പ്ലാച്ചിമടയിൽ നിന്ന് 6 കിലോമീറ്റർ അകലെയുള്ള പാലിമുക്കിൽ നിന്ന് 1000-ലധികം പേർ പങ്കെടുത്ത ഒരു വലിയ റാലിയും പൊതുയോഗവും സംഘടിപ്പിക്കുകയുണ്ടായി. പൊതുയോഗത്തിൽ ആദിവാസി നേതാവും സമിതി കൺവീനറുമായ വേളൂർ സ്വാമിനാഥൻ അധ്യക്ഷത വഹിച്ചു. ആദിവാസികളുടെയും കർഷകത്തൊഴിലാളികളുടെയും ദുരിതബാധിതരുടെയും സമരാനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചും ത്യാഗങ്ങളെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം സംസാരിച്ചു.

 ഈ റാലിക്ക് ശേഷം, പ്ലാന്റിന് പുറത്ത് പിക്കറ്റിംഗ് തടസ്സമില്ലാതെ തന്നെ തുടർന്നു. അതിനിടയിൽ 2003 ഏപ്രിൽ മുതൽ കോള ഭീമനെതിരെയുള്ള സമരം നിർണായകമായ നിയമ വഴിത്തിരിവിലായി.

നിയമ പോരാട്ടങ്ങൾ

 എച്ച്.സി.സി.ബി.പി.എല്ലിന്റെ ലൈസൻസ് പുതുക്കേണ്ടതില്ലെന്ന് ഏപ്രിൽ ഏഴിന് പെരുമാട്ടി പഞ്ചായത്ത് തീരുമാനിച്ചു. ഒപ്പം കമ്പനിയുടെ ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ അമിത ചൂഷണം, കമ്പനി പുറന്തള്ളുന്ന മാലിന്യങ്ങളിൽ അപകടകരവും വിഷാംശമുള്ളതുമായ വസ്തുക്കളുടെ സാന്നിധ്യം മൂലമുള്ള പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ, കുടിവെള്ളക്ഷാമം തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പഞ്ചായത്ത് സെക്രട്ടറി ലൈസൻസ് റദ്ദാക്കി. ഇത് കേരള ഹൈക്കോടതിയിൽ കമ്പനി ചോദ്യം ചെയ്തു, സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പിനെ (എൽഎസ്ഡി) സമീപിക്കാൻ കമ്പനിയോട് കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചു.തുടർന്ന് 2003 ജൂൺ 12-ന്, എൽഎസ്ഡി അതിന്റെ അധികാരം ലംഘിച്ചുവെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പഞ്ചായത്ത് പുറപ്പെടുവിച്ച റദ്ദാക്കൽ സ്റ്റേ ചെയ്തു.

 2003 ജൂലൈ 25-ന്, ബിബിസി റേഡിയോ ‘ഫേസ് ദ ഫാക്‌ട്‌സ്’ എന്ന പരിപാടിയിലൂടെ പ്ലാന്റ് നിക്ഷേപിച്ച മാലിന്യത്തിൽ അർബുദ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. കർഷകർക്ക് വളം നൽകാനെന്ന വ്യാജേനയാണ് സമീപ പ്രദേശങ്ങളിൽ ഈ മാലിന്യം തള്ളിയിരുന്നത്. 2003 ഓഗസ്റ്റ് 5-ന്, ഡൽഹി ആസ്ഥാനമായുള്ള സയൻസ് ആൻഡ് എൻവയോൺമെന്റ് സെന്റർ, 12 ശീതളപാനീയങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ അളവിൽ കീടനാശിനികൾ ഉണ്ടെന്ന് കാണിക്കുന്ന ഒരു റിപ്പോർട്ട് പുറത്തു വിട്ടു. 2003 ഓഗസ്റ്റ് 7-ന് കെഎസ്പിസിബി ബിബിസി റിപ്പോർട്ട് സ്ഥിരീകരിച്ചു, സമീപ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് മാലിന്യം വിതരണം ചെയ്യുന്നത് നിർത്താനും എല്ലാ മാലിന്യങ്ങളും ഉടനടി വീണ്ടെടുക്കാനും പ്ലാന്റിന്റെ പരിസരത്ത് സുരക്ഷിതമായ പാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിക്കാനും കമ്പനിയോട് ഉത്തരവിട്ടു.

 ഈ വസ്തുതകളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ, പെരുമാട്ടി പഞ്ചായത്ത് വീണ്ടും കമ്പനിക്ക് നോട്ടീസ് നൽകി, തുടർന്ന് കമ്പനി വീണ്ടും ഹൈക്കോടതിയിൽ ഹർജി നൽകി, അത് അവരെ വീണ്ടും എൽഎസ്ഡിയിലേക്ക് റഫർ ചെയ്തു, ഇത് പഞ്ചായത്തിനെതിരെ വീണ്ടും പക്ഷം ചേരാൻ ഇടയാക്കി. ഇതിന് മറുപടിയായി, പഞ്ചായത്തിന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ എൽഎസ്ഡിയുടെ ഇടപെടലിന്റെ നിയമസാധുത ചോദ്യം ചെയ്ത് പഞ്ചായത്ത് ഹൈക്കോടതിയിൽ ഒരു റിട്ട് ഹർജി നൽകി. കൂടാതെ, പഞ്ചായത്ത് 16 ചോദ്യങ്ങളുടെ ഒരു ലിസ്റ്റ് കമ്പനിക്ക് അയച്ചു, എല്ലാ അനുബന്ധ രേഖകളും റിപ്പോർട്ടുകളും സഹിതം 2003 നവംബർ 17-ന് ഹാജരാകാൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. കമ്പനി യോഗത്തിൽ എത്തിയിരുന്നു, എന്നാൽ യാതൊരു അനുബന്ധ രേഖകളും ഇല്ലാതെ, പഞ്ചായത്ത് ഉന്നയിച്ച എല്ലാ ആരോപണങ്ങളും അടിസ്ഥാനരഹിതമാണെന്ന് കമ്പനി വ്യക്തമാക്കി.

 2003 ഡിസംബർ 16-ന് പഞ്ചായത്ത് നൽകിയ റിട്ട് ഹർജിയിൽ ഹൈക്കോടതി സിംഗിൾ ബെഞ്ച് തീരുമാനമെടുത്തു. "ഭൂഗർഭജലം ഒരു ഗവൺമെന്റിന്റെ വിശ്വാസത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു പൊതു സ്വത്താണെന്നും ജനങ്ങൾക്ക് ദോഷകരമായി വിഭവം അമിതമായി ചൂഷണം ചെയ്യാൻ ഒരു സ്വകാര്യ കക്ഷിയെ അനുവദിക്കാൻ അതിന് അവകാശമില്ലെന്നും" അത് വ്യക്തമാക്കി.അത് പ്രകാരം കമ്പനി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നതുപോലെ, ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ ഉപയോഗം 34 ഏക്കർ സ്ഥലത്ത് ജലസേചനം നടത്തുന്നതിന് ഉപയോഗിക്കുന്നതിലും കവിയാൻ പാടില്ലെന്നും അതിൽ വ്യക്തമാക്കി.കൂടാതെ, കമ്പനിക്ക് പ്രവർത്തനം തുടരാമെന്നും,എന്നാൽ ബദൽ ജലസ്രോതസ്സുകൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുമെങ്കിൽ മാത്രമേ ഉപയോഗം അനുവദനീയമാകു എന്നാണ് പഞ്ചായത്തിന് നിർദ്ദേശം നൽകിയിട്ടുളളത്. കമ്പനി ഹൈക്കോടതിയുടെ ഡിവിഷൻ ബെഞ്ചിൽ പോയി കോടതിയുടെ തീരുമാനത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചു, സിംഗിൾ ബെഞ്ചിന്റെ വിധി റദ്ദാക്കി, തുടർന്ന് 2004 ഫെബ്രുവരി 12 ലെ അടുത്ത ഹിയറിങ് വരെ വെള്ളം എടുക്കാൻ കമ്പനിയെ അനുവദിച്ചു, എന്നാൽ ജല ഉപഭോഗം അത് നിലനിർത്തി. 

 ഈ നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ നടക്കുന്നതിനിടയിൽ, 2004 ജനുവരി 23-ന് പുതുശ്ശേരിയിലെ പ്ലാച്ചിമടയ്ക്ക് സമീപം ഒരു ലോക ജല സമ്മേളനം സംഘടിപ്പിച്ചു. സമ്മേളനത്തിന്റെ മൂന്നാം ദിവസം പ്ലാച്ചിമട പ്രഖ്യാപനം അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. 

 2004 ഫെബ്രുവരി 21-ന് കേരള സർക്കാർ പാലക്കാട് ജില്ലയെ വരൾച്ച ബാധിതമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും തുടർന്ന് കമ്പനിയുടെ ഭൂഗർഭജലത്തിന്റെ ഉപയോഗത്തിന് അടിയന്തര നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്താൻ ഉത്തരവിടുകയും ചെയ്തു. 2004 മാർച്ച് 9-ന് കമ്പനി പ്രവർത്തനം നിർത്തി. 2005 ജനുവരി 15 ന്, പിക്കറ്റിംഗിന്റെ 1000-ാം ദിവസമായി അടയാളപ്പെടുത്തി, ഒരു കാരണവശാലും കമ്പനിയെ പ്രവർത്തനം പുനരാരംഭിക്കാൻ അനുവദിക്കില്ലെന്ന് പ്രതിഷേധക്കാർ പ്രഖ്യാപിച്ചു.

 2005 ഫെബ്രുവരി 12-ന്, ഈ കേസ് പരിശോധിക്കാൻ ഹൈക്കോടതി രൂപീകരിച്ച ഒരു കമ്മിറ്റി അതിന്റെ റിപ്പോർട്ട് സമർപ്പിച്ചു, അനുവദനീയമായ പരമാവധി വെള്ളം പ്രതിദിനം 500,000 ലിറ്ററിൽ കൂടരുത് എന്ന് അതിലൂടെ പ്രസ്താവിച്ചു. സെന്റർ ഫോർ സയൻസ് ആന്റ് എൻവയോൺമെന്റ് പ്രസിദ്ധീകരിക്കുകയും പഞ്ചായത്ത് മുഖേന സമർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നിരുന്നാലും, മുൻകമ്മിറ്റിയുടെ കണ്ടെത്തലുകൾക്ക് വിധേയമായി ഹൈക്കോടതി, ഒരാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ കമ്പനിക്ക് പുതിയ ലൈസൻസ് നൽകാൻ പഞ്ചായത്ത് ഉത്തരവിട്ടു. തുടർന്ന് കമ്പനി അഞ്ച് വർഷത്തെ പുതുക്കലിന് അപേക്ഷ നൽകി, ഹൈക്കോടതി നിർദ്ദേശിച്ച വ്യവസ്ഥകൾ പാലിക്കാത്തതിനാൽ പഞ്ചായത്ത് അത് നിരസിച്ചു. 2005 ഏപ്രിൽ 22 ന് കമ്പനിക്കെതിരായ സമരത്തിന്റെ മൂന്ന് വർഷം പ്രമാണിച്ച് പ്ലാച്ചിമടയിൽ ഒരു വലിയ റാലി സംഘടിപ്പിച്ചു.

 എന്നാൽ, 2005 ജൂൺ ഒന്നിന് ഹൈക്കോടതി വീണ്ടും പഞ്ചായത്തിനോട് ഒരാഴ്ചയ്ക്കകം ലൈസൻസ് നൽകണമെന്നും അല്ലാത്തപക്ഷം കമ്പനിക്ക് ലൈസൻസ് ലഭിച്ചതായി കണക്കാക്കുമെന്നും ഉത്തരവിട്ടു. പഞ്ചായത്തിന് ലൈസൻസ് നൽകുകയല്ലാതെ വേറെ വഴിയില്ലായിരുന്നു; അതിനാൽ, കർശന നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് വിധേയമായി മൂന്ന് മാസത്തെ ലൈസൻസ് നൽകി. ഇതേത്തുടർന്ന് പഞ്ചായത്ത് നിർദേശിച്ച നിബന്ധനകൾ അവഗണിച്ച് കമ്പനി പ്രവർത്തനം പുനരാരംഭിച്ചത്.

 എന്നാൽ പ്ലാന്റ് അധികനാൾ പ്രവർത്തിച്ചില്ല. 2004 സെപ്റ്റംബർ 20 മുതൽ ബോർഡിൽ കെട്ടിക്കിടന്ന അപേക്ഷ 2005 ഓഗസ്റ്റ് 19-ന് KSPCB നിരസിച്ചു, കമ്പനി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന ചെളി ബോർഡ് പരിശോധിച്ചപ്പോൾ അതിൽ ഹെവി മെറ്റൽ കാഡ്മിയം അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി. ഒരു കിലോ ചെളിക്ക് 200 മുതൽ 300 മില്ലിഗ്രാം വരെ സാന്ദ്രത, ഇത് അനുവദനീയമായ പരിധിയേക്കാൾ 400 മുതൽ 600% വരെ കൂടുതലാണ്. ഉൽപ്പാദനം ഉടൻ നിർത്തിവയ്ക്കാൻ കെഎസ്പിസിബി കമ്പനിയോട് ഉത്തരവിട്ടു.

 2005 നവംബർ 16-ന് പഞ്ചായത്തിനോട് ലൈസൻസ് നൽകണമെന്ന് ഹൈക്കോടതി വീണ്ടും ആവശ്യപ്പെട്ടു. എന്നാൽ അപ്പോഴേക്കും കേരള ഭൂഗർഭജലനിയമം സ്ഥാപിച്ച പുതിയ നിയമങ്ങൾ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നു. 2005 നവംബർ 19-ന്, ജലവിഭവ വകുപ്പ് പ്ലാച്ചിമടയെ 'അമിത ചൂഷണം' എന്ന വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തി, ഇത് വാണിജ്യ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി കൂടുതൽ ചൂഷണം ചെയ്യുന്നത് തടഞ്ഞു. 2006 ജനുവരിയിൽ, പ്ലാച്ചിമടയിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തനം മാറ്റുന്നതിനുള്ള വഴികൾ കമ്പനി പരിഗണിക്കാൻ തുടങ്ങി, അതിനുശേഷം പ്ലാന്റിൽ പ്രവർത്തനങ്ങളൊന്നും നടന്നിട്ടില്ല.

 2010 ജൂൺ 30-ന് കേരള മുഖ്യമന്ത്രി വി.എസ്. "ഓരോ അപേക്ഷകർക്കും നൽകേണ്ട യഥാർത്ഥ നഷ്ടപരിഹാരം വിലയിരുത്തുന്നതിനും കമ്പനിക്ക് അനുസൃതമായി ഉത്തരവുകൾ നൽകുന്നതിനും" ഒരു സമർപ്പിത നിയമ ഏജൻസി രൂപീകരിക്കാനുള്ള തീരുമാനം എടുത്തു. 2011 ഫെബ്രുവരി 16-ന്, പ്ലാച്ചിമടയിൽ കമ്പനി ഉണ്ടാക്കിയ പാരിസ്ഥിതിക തകർച്ചയ്ക്ക് നഷ്ടപരിഹാരവും ആശ്വാസവും ഉറപ്പാക്കാൻ ഒരു ട്രൈബ്യൂണൽ രൂപീകരിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു കരട് ബില്ലിന് മന്ത്രിസഭ അംഗീകാരം നൽകി. മലിനീകരണവും ജലക്ഷാമവും മൂലം പ്രദേശത്തെ ജനങ്ങൾക്ക് 21.626 ദശലക്ഷം രൂപയുടെ നഷ്ടമുണ്ടായതായി കണക്കാക്കി വിഷയം പഠിക്കാൻ നിയോഗിച്ച ഉന്നതാധികാര സമിതിയുടെ ശുപാർശകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലാണ് ബിൽ തയ്യാറാക്കിയത്.

     കൊക്ക കോള കമ്പനിയുടെ വരവോടെ പരിസ്ഥിതിക്കേറ്റ മുറിവുകൾ ഏറെയാണ്.ഇന്നും അതിൻ്റെ പിടിയിൽ നിന്നും രക്ഷപെടാൻ നിരവധി സമരങ്ങളും പ്രക്ഷോഭങ്ങളും നടത്തിക്കൊണ്ടേ ഇരിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയോട് ഇണങ്ങി പാരിസ്ഥിതിക മൂല്യങ്ങൾ മുറുകെ പിടിക്കുന്ന ഒരു സമൂഹത്തെ നമ്മുക്ക് പ്രതീക്ഷിക്കാം..